GÚT-NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

GÚT (GOUT) LÀ GÌ?

Gút là một dạng viêm khớp phổ biến và phức tạp có thể ảnh hưởng đến bất cứ ai. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng sưng, đỏ và những cơn đau dữ dội ở khớp, thường gặp nhất là khớp ngón chân cái. Cơn đau do gút có thể xảy ra đột ngột, thường đánh thức bệnh nhân vào giữa đêm với cảm giác ngón chân cái như đang bốc cháy.

Kết quả hình ảnh cho gout

Các triệu chứng có thể tăng lên và thuyên giảm, nhưng có nhiều cách để kiểm soát các triệu chứng này và ngăn ngừa các đợt bùng phát.

TRIỆU CHỨNG

Kết quả hình ảnh cho triệu chứng gout

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh gút hầu như xảy ra đột ngột và thường vào ban đêm, bao gồm:

  • ĐAU KHỚP DỮ DỘI. Bệnh gút thường ảnh hưởng đến khớp ngón chân cái, nhưng nó cũng có thể xảy ra ở bất kỳ khớp nào. Các khớp khác như mắt cá chân, đầu gối, khuỷu tay, cổ tay và ngón tay cũng thường bị ảnh hưởng. Cơn đau thường nghiêm trọng nhất trong vòng từ 4 đến 12 giờ đầu tiên.
  • KHÓ CHỊU KÉO DÀI. Sau đợt cấp cơn đau thường giảm nhưng sự khó chịu của khớp có thể kéo dài vài ngày đến vài tuần. Các đợt cấp sau này có khả năng kéo dài hơn và ảnh hưởng đến nhiều khớp hơn.
  • VIÊM VÀ ĐỎ ở khớp bị ảnh hưởng.
  • GIỚI HẠN TẦM HOẠT ĐỘNG. Khi bệnh gút tiến triển, bệnh nhân có thể không chuyển động khớp được như bình thường.

NGUYÊN NHÂN

Bệnh gút xảy ra khi tinh thể urate tích tụ trong khớp, gây viêm và đau dữ dội mỗi đợt viêm cấp. Tinh thể urate hình thành khi nồng độ axit uric trong máu cao. Cơ thể tạo ra axit uric sau khi chuyển hóa purine – một hợp chất hữu cơ có trong cơ thể. Purine cũng được tìm thấy trong các loại thực phẩm thông thường, chẳng hạn như thịt đỏ, nội tạng động vật và hải sản. Một số loại thực phẩm khác cũng làm tăng nồng độ axit uric máu, chẳng hạn như đồ uống có cồn (đặc biệt là bia) và đồ uống có đường fructose (loại đường có trong các loại trái cây).

Thông thường, axit uric hòa tan trong máu sẽ được lọc qua thận và thải ra ngoài qua nước tiểu. Nhưng đôi khi cơ thể sản xuất quá nhiều axit uric hoặc thận bài tiết quá ít axit uric. Khi điều này xảy ra, axit uric có thể tích tụ, tạo thành các tinh thể urate sắc nhọn, lắng đọng trong khớp hoặc mô xung quanh gây viêm.

YẾU TỐ NGUY CƠ

Bạn có nhiều khả năng phát triển bệnh gút nếu nồng độ axit uric trong máu cao. Các yếu tố làm tăng nồng độ axit uric bao gồm:

  • CHẾ ĐỘ ĂN. Chế độ ăn giàu thịt, các loại hải sản và uống đồ uống có đường fructose làm tăng nồng độ axit uric. Sử dụng đồ uống có cồn, đặc biệt là bia, cũng làm tăng nguy cơ bị bệnh gút.

Kết quả hình ảnh cho yếu tố nguy cơ gout

  • BÉO PHÌ. Nếu bạn thừa cân, cơ thể bạn sản sinh ra nhiều axit uric hơn và thận của bạn gặp khó khăn để loại bỏ axit uric.
  • TÌNH TRẠNG BỆNH NỀN. Một số bệnh làm tăng nguy cơ bị bệnh gút, bao gồm tăng huyết áp không điều trị và các bệnh mạn tính như tiểu đường, hội chứng chuyển hóa, các bệnh tim và thận.
  • SỬ DỤNG THUỐC. Việc sử dụng thuốc lợi tiểu thiazide (thường được sử dụng để điều trị tăng huyết áp), aspirin liều thấp cũng và thuốc chống thải ghép (ở những người vừa ghép tạng) có thể làm tăng nồng độ axit uric.
  • TIỀN SỬ GIA ĐÌNH. Nếu các thành viên khác trong gia đình bạn bị bệnh gút, bạn có nhiều khả năng mắc bệnh hơn.
  • TUỔI TÁC VÀ GIỚI TÍNH. Bệnh gút xảy ra nhiều hơn ở nam giới, chủ yếu là do nữ giới có mức axit uric thấp hơn. Tuy nhiên nồng độ axit uric ở phụ nữ mãn kinh cũng gần bằng so với nam giới. Do đó nam giới cũng có thường bị bệnh gút sớm hơn – thường là trong độ tuổi từ 30 đến 50 – trong khi ở nữ giới bệnh thường tiến triển sau thời kỳ mãn kinh.

Kết quả hình ảnh cho gout nam giới

  • PHẪU THUẬT HOẶC CHẤN THƯƠNG GẦN ĐÂY.

BIẾN CHỨNG

  • GÚT TÁI PHÁT. Nhiều người bị các cơn gút cấp nhiều lần mỗi năm. Sử dụng thuốc có thể giúp ngăn ngừa các cơn gút ở những người bị gút tái phát. Nếu không được điều trị, bệnh gút có thể gây mòn và phá hủy khớp.
  • GÚT TIẾN TRIỂN. Bệnh gút không được điều trị có thể gây ra sự lắng đọng các tinh thể urate ở dưới da và hình thành các u cục gọi là hạt tophi. Hạt tophi có thể xuất hiện ở một số nơi như ngón tay, bàn tay, bàn chân, khuỷu tay hoặc gân Achilles dọc theo mắt sau của mắt cá chân. Hạt tophi thường không gây đau, nhưng chúng có thể sưng và đau trong các cơn gút.
  • SỎI THẬN. Tinh thể urate trong nước tiểu có thể lắng đọng ở đường tiết niệu của những người bị bệnh gút, gây ra sỏi thận. Điều trị bằng thuốc có thể giúp giảm nguy cơ sỏi thận.

 

CHẨN ĐOÁN

Chẩn đoán bệnh gút dựa vào những triệu chứng và kết quả xét nghiệm. Bệnh gút chỉ có thể được chẩn đoán trong đợt cấp khi khớp bị sưng, nóng, đau và khi xét nghiệm tìm thấy tinh thể axit uric trong khớp bị ảnh hưởng.

Các xét nghiệm để giúp chẩn đoán bệnh gút có thể bao gồm:

  • XÉT NGHIỆM DỊCH KHỚP. Bác sĩ có thể dùng kim để hút chất lỏng từ khớp bị ảnh hưởng. Tinh thể urate có thể nhìn thấy được khi chất lỏng được quan sát dưới kính hiển vi.

gout test1

  • XÉT NGHIỆM MÁU. Bác sĩ có thể đề nghị xét nghiệm máu để đo nồng độ axit uric và creatinin trong máu của bạn. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm máu có thể gây hiểu lầm. Một số người có nồng độ axit uric cao, nhưng không bị gút. Và một số người có dấu hiệu và triệu chứng của bệnh gút, nhưng không có nồng độ axit uric bất thường trong máu.
  • CHỤP X QUANG. X-quang khớp có thể hữu ích để loại trừ các nguyên nhân gây viêm khớp khác.

gout test2

  • SIÊU ÂM. Siêu âm cơ xương có thể phát hiện các tinh thể urate trong khớp hoặc trong hạt tophi.

 

  • CT SCAN NĂNG LƯỢNG KÉP (Dual energy CT – DECT). Xét nghiệm hình ảnh này có thể phát hiện sự hiện diện của tinh thể urate trong khớp, ngay cả khi nó không bị viêm.

ĐIỀU TRỊ

Thuốc điều trị đợt gút cấp:

  • THUỐC KHÁNG VIÊM KHÔNG STEROID (NSAIDs). NSAID bao gồm các loại thuốc không kê đơn như ibuprofen và natri naproxen, cũng như các loại mạnh hơn như indomethacin hoặc celecoxib.
    • Bác sĩ có thể kê đơn liều cao hơn để ngăn chặn cơn đau cấp tính, tiếp theo là liều dùng hàng ngày thấp hơn để ngăn ngừa các đợt cấp trong tương lai.
    • Sử dụng NSAID có nguy cơ gây đau, loét hoặc chảy máu dạ dày.
  • Colchicin là một loại thuốc giảm đau có hiệu quả làm giảm cơn đau do bệnh gút. Tuy nhiên thuốc gây một số tác dụng không mong muốn như buồn nôn, nôn và tiêu chảy, đặc biệt là khi sử dụng liều cao.
  • Các thuốc corticosteroid, như prednisone, có thể kiểm soát tình trạng viêm và đau. Có thể sử dụng corticosteroid ở dạng viên hoặc tiêm trực tiếp vào khớp.
    • Corticosteroids thường chỉ được sử dụng ở những người bị bệnh gút không thể dùng NSAID hoặc colchicine. Các tác dụng không mong muốn khi sử dụng corticosteroid bao gồm thay đổi tính tình, tăng nồng độ đường trong máu và tăng huyết áp.

Thuốc phòng ngừa biến chứng:

Nếu bạn gặp một vài cơn gút cấp mỗi năm, hoặc nếu cơn gút của bạn tuy ít nhưng đặc biệt đau đớn, bác sĩ có thể đề nghị dùng thuốc để giảm nguy cơ biến chứng liên quan đến bệnh gút. Nếu bạn đã có bằng chứng về tổn thương do bệnh gút trên X quang khớp, xuất hiện hạt tophi, bệnh thận mạn tính hoặc sỏi thận, các loại thuốc làm giảm mức độ axit uric của cơ thể có thể được khuyến cáo, bao gồm:

  • THUỐC ỨC CHẾ TỔNG HỢP AXIT URIC: còn được gọi là thuốc ức chế xanthine oxidase (XOIs), bao gồm allopurinol và febuxostat, giúp làm giảm nồng độ axit uric trong máu.
    • Tác dụng không mong muốn bao gồm buồn nôn, nôn, phát ban, giảm chức năng gan, …
  • THUỐC CẢI THIỆN VIỆC LOẠI BỎ AXIT URIC, còn được gọi là uricosuric, bao gồm probenecid và lesinurad. Thuốc giúp cải thiện khả năng thải loại axit uric ở thận. Điều này có thể làm giảm nồng độ axit uric, nhưng nồng độ axit uric trong nước tiểu sẽ tăng lên.
    • Các tác dụng không mong muốn bao gồm đau dạ dày, phát ban, sỏi thận. Lesinurad chỉ có thể sử dụng chung với thuốc ức chế tổng hợp axit uric (XOI).

PHÒNG NGỪA

Nếu đang trong thời kỳ không triệu chứng, duy trì chế độ ăn uống phù hợp có thể phòng ngừa những cơn gút cấp trong tương lai:

  • UỐNG NHIỀU NƯỚC. Hạn chế đồ uống nhiều đường, đặc biệt là những thức uống giàu fructose.
  • HẠN CHẾ HOẶC TRÁNH UỐNG RƯỢU.
  • HẠN CHẾ ĂN THỊT CÁ VÀ GIA CẦM, thay vào đó sử dụng các sản phẩm từ sữa ít chất béo để có được lượng đạm cần thiết.
  • DUY TRÌ CÂN NẶNG LÝ TƯỞNG. Giảm cân có thể làm giảm nồng độ axit uric trong cơ thể của bạn. Nhưng tránh ăn chay hoặc giảm cân quá nhanh, vì làm như vậy có thể làm tăng nồng độ axit uric tạm thời.

 

Nguồn bài viết:    https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/gút/symptoms-causes/syc-20372897

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/gút/diagnosis-treatment/drc-20372903

Nguồn ảnh:           https://emedicine.medscape.com/article/329958-overview

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s